.

dziś jest to Szosa Chełmińska 78

Za czasów pruskich Przed 1905 r.

ok. 1917 r.

ok. 1919 r.

W II Rzeczpospolitej rok 1925

Tak karmiono tu w końcu lat dwudziestych...

rok 1930

W PRL-u lata 60-te

lata 70-te

i obecnie...

]]> http://otoruniu.net/pod-modrym-fartuchem/feed/ 4 http://otoruniu.net/zeglarska-8/ http://otoruniu.net/zeglarska-8/#comments Tue, 04 Nov 2008 16:00:49 +0000 Tryskacz http://otoruniu.net/zeglarska-8/ Dawniejszy hotel Gdański, który teraz urządzają na kasyno dla oficerów, okazał się bardzo starym budynkiem. Znaleziono bowiem na belce napis z roku 1391. Dom ten dawniej rezydencyą wojewody chełmińskiego, około roku 1800 własnością hr. Dąbskiego z Kaczkowa, który przegrał go w karty z jakimś inspektorem magazynu soli p. Avé.

Gazeta Toruńska, luty 1874 r.

*

Drugi zbiornik już zburzony.
Już dwa z trzech zbiorników gazu obok kościoła P. Marji legły w gruzach. Od pierwszego już nawet gruzów nie pozostało, rozbiórka zaś drugiego doprowadzona została niemal do fundamentów. Piętrowa budowla, znajdująca się między obu rozebranemi zbiornikami również prawdopodobnie będzie usunięta, mieszkańcy zaś jej otrzymają pomieszczenie w nowo wzniesionych barakach „Pod Dębowa Górą”. Trzeci zbiornik, który służy jako rezerwowy i jest napełniony gazem, pozostanie do czasu wzniesienia nowego na innem miejscu.
Na plac, pozostały po rozebranych zbiornikach reflektuje parafja P. Marji z zamiarem wzniesienia tam plebanji. Zanim kwestja ta zostanie rozstrzygnięta, plac całkowicie będzie oczyszczony z resztek murów i gruzów.
Słowo Pomorskie, kwiecień 1927 r.

*

A obecnie się buduje…

*

to samo miejsce wiosną 2008…

*

i obecnie, czyli lipiec 2007 – bez komentarza

*

a zaczęło się już na początku XX wieku. W 1917 r, tak się reklamowano:

.

a wyglądał ten budynek trochę inaczej niż dziś

*

W maju 1921 r. „Słowo Pomorskie” pisało:
Nowy klasztor pod Toruniem
Dnia 1 maja odbyło się uroczyste otwarcie i poświęcenie klasztoru oo. Redemptorystów w Stawkach pod Toruniem. Zamieniono mianowicie na klasztor dawniejszy hotel „Kaiserhof-Sanssouce”. Poświęcenia dokonał ks. proboszcz Domachowski z Podgórza w obecności przedstawicieli władz cywilnych i wojskowych oraz obywatelstwa miejscowego i licznie zgromadzonej publiczności.

W tym nowym zakładzie kształcić będą oo. Redemptoryści chłopców, którzy mają zamiar poświęcić się Bogu jako kapłani i zakonnicy. Przyjmuje się tylko takich chłopców, którzy już są przygotowani do rozpoczęcia nauk gimnazjalnych, są dziećmi uczciwych rodziców, zdrowi i wykazują przynajmniej średnio dobry postęp w naukach. Dokładniejszych wiadomości w sprawie przyjęcia można zasięgnąć w samym klasztorze.

Nabożeństwa i słuchanie spowiedzi już się rozpoczęły w tym nowym kościółku; tymczasem wstęp otwarty jedynie rano od 6 – 8 i wieczorem również od 6 – 8 a to z powodu prac około przebudowy.

Oby jak najwięcej powstawało takich placówek polsko-katolickich!

.

ale…
(…) Z powodu wzrastającego zapotrzebowania misjonarzy, klasztor w Stawkach okazał się na gimnazjum za szczupły, toteż oo. Redemptoryści rozpoczęli budowę nowego gimnazjum w Toruniu, które już w jesieni bieżącego roku zapewne stanie pod dachem. — Niebawem ma się rozpocząć budowa klasztoru, a kiedyś na miejscu obecnej prowizorycznej kaplicy ma stanąć obszerny kościół pod wezwaniem św. Józefa.

Słowo Pomorskie, wrzesień 1927 r.

.

Budynek zajęło wojsko, a w czasie II wojny światowej…

(…) Pierwszą siedzibą władz organizowanego obozu był Fort XVII. W pierwszej połowie 1940 roku władze obozowe przeniesione zostały z Fortu XVII do dwupiętrowej kamienicy, byłej siedziby 31 PAL, mieszczącej się naprzeciwko Fortu XIII. Budynek ten, znajdujący się przy obecnej ulicy Okólnej, pozostał już do końca istnienia obozu siedzibą komendantury Stalagu XX A. (…)

Marian Rochniński
Pomorze i Kujawy lipiec-sierpień 2000

*

Również obecnie budynek pozostaje w gestii wojska. Nie oparł się, niestety, powszechnej „modzie” na tynkowanie ceglanych murów.

Markcoi & Tryskacz

* * *

Stare Bielany – Ogólny widok na zabudowania stacji pomp. Część parku, budynek gospodarczy i południowa ściana budynku mieszkalnego.

Budynek gospodarczy od strony ul. św. Józefa. Ciekawostką jest to, że „zamurowane” otwory okienne nigdy oknami nie były (od wewnątrz nie ma nawet śladów, jest gładka, ceglana ściana).

Budynek mieszkalny – dawna wodomierzownia. Na parterze znajdowały się biura administracji ujęcia, natomiast na piętrze mieszkali szefowie wodociągów. Ciekawostką jest umieszczony w kuchni jednego z mieszkań „przywoływacz dla służby” – małe urządzenie z dzwonkiem i wyskakującymi cyferkami, informujące służących, do jakiego pomieszczenia są wzywani (centralka działa do dziś!) Na samej górze pod dachem znajduje się ogromny strych a w nim wejście na wieżyczkę zwieńczającą dach budynku. Babcia opowiadała, że przed wojną w wieżyczkę uderzył samolot, który następnie rozbił się w pobliskim lesie, ale nie wiem czy to prawda. Również na najwyższej kondygnacji, obok wejścia na strych znajdowało się mieszkanie służącej, która jako jedyna mieszkała w budynku (reszta służby przychodziła do pracy z własnych domów).

Dawne „oficjalne” wejście na teren kompleksu wodociągów. Obecnie nieczynne, otwierane tylko sporadycznie. Z prawej strony budynek warsztatowy z zamurowaną bramą wjazdową.

Widok na północną część budynku mieszkalnego i warsztatów.

Budynek mieszkalny od strony podwórza. Widoczny taras został dobudowany w okresie międzywojennym.

Budynek gospodarczy (my nazywaliśmy go stajenka). Służył do trzymania żywego inwentarza. Były tam żłoby na siano i inne tego typu urządzenia. Na górze trzymano zapas paszy, dostarczany tam przez duże otwory umieszczone w ścianach z trzech stron budynku.

Wieża ciśnień i komin kotłowni. Pierwotnie komin był wyższy i prawie dorównywał wysokości wieży. Zakończony był charakterystycznym zwieńczeniem, które zostało rozebrane po II wojnie światowej. Kolejny remont komina przeprowadzono na przełomie lat 80 i 90 XX wieku, częściowo demontując a następnie ponownie wznosząc jego górną część. Wyposażono go wtedy również w obręcze zapobiegające pękaniu.

Wieża ciśnień i komin z innej perspektywy. Przez widoczną w dolnej części zdjęcia bramę biegła bocznica kolejowa służąca do transportu węgla potrzebnego do wytwarzania pary napędzającej pompy. Za pomocą pary zasilane było także centralne ogrzewanie w wodociągach (hałasowało okropnie i nie można było niczego trzymać na grzejnikach – groźba samozapalenia, takie były gorące).

Górna część wieży ciśnień. Wewnątrz znajdował się stalowy zbiornik o pojemności 400m3. Znajdująca się w nim woda zasilała miejską sieć wodociągową wytwarzając zarazem odpowiednie w niej (sieci) ciśnienie. Do napełniania zbiornika służyły dwie parowe pompy znajdujące się w hali maszyn, obok kotłowni. Na szczycie wieży znajduje się stanowisko obserwacyjne będące częścią infrastruktury Twierdzy Toruń. Obserwator wchodził tam po kręconych metalowych schodach umieszczonych nad zbiornikiem i miał do dyspozycji cztery duże okna wychodzące na cztery strony świata. Do pomieszczenia z małymi okienkami na samej górze prowadziła drabina. Jednak, według mnie nie było ono wykorzystywane (straszna ciasnota).

Podstawa wieży. Nad drzwiami wejściowymi wodowskaz pokazujący poziom wody w zbiorniku na wieży. Na pierwszym planie dwie małe wieżyczki służące do wskazywania poziomu wody w podziemnych zbiornikach umieszczonych pod trawnikiem ograniczonym ceglanym murkiem. W mniejszej wieży zamocowano mechanizm pływaka unoszącego się na powierzchni wody w zbiorniku, w większej zaś pionową tablicę z podziałką, po której w górę i w dół poruszała się wskazówka wskazująca poziom wody. Wskazówka połączona była z pływakiem za pomocą stalowej linki.

Widok na obszar, pod którym znajdują się oba podziemne zbiorniki. Widoczne są dwie pary wieżyczek pomiarowych.

Parterowy budynek to komora zasuw. Za ich pomocą regulowało się ilość wody w każdym z podziemnych zbiorników. (Woda pochodziła z dwóch ujęć: Barbarki i Wrzosów, z ujęcia Fort V – Chodkiewicza). Obecnie przywraca się oryginalny wygląd dachu poprzez budowę wieżyczki z zegarem. Za komorą zasuw widoczny budynek hali maszyn, w którym znajdowały się pompy. Jest tam również napędzana ręcznie suwnica służąca do przenoszenia ciężkich elementów pomp i silników parowych.

W głębi, z lewej strony wieży ciśnień widoczny jest staw, z którego pochodziła woda potrzebna do uzyskania pary napędzającej pompy i do którego zlewano nadmiar wody z przepełnionego zbiornika w wieży. Dzisiejsza jego powierzchnia jest mniej więcej o połowę mniejsza niż w momencie wybudowania stacji pomp. Na środku znajduje się fontanna. Znajdujące się za stawem garaże i otaczający staw murek z betonowych bloczków zbudowano pod koniec lat 80-tych XX w.

„Śliczny” musiał być ten zielony portal. Poniżej zdjęcie z ok. 1930 r. Już chyba przemalowany…

A tak wygląda obecnie…