tu mieścił się sklep M. Pohl

Ofiarą mordu padła właścicielka sklepu ze starzyzną na rogu ul. Kopernika i Piekar Niemka Meta Pohl, lat 56.

Do sklepu przyszedł miedzy godz. 14 a 15 sublokator M. Pohl, Jan Ciepliński, agent handlowy. Nie widząc nikogo w sklepie, a przeczuwając coś niedobrego, Ciepliński wezwał na świadka sąsiada p. Kaszubowskiego i obaj udali się do sklepu, gdzie za ladą znaleźli zwłoki Mety Pohl. Zawiadomiono natychmiast policję i na miejsce przybyły władze sądowo-śledcze. Jak stwierdzono, M. Pohl została najpierw ogłuszona uderzeniem tępem narzędziem w głowę a następnie, już nieprzytomnej, morderca podciął gardło brzytwą czy też ostrym nożem tak głęboko, że przecięte zostały krtań, przełyk, naczynia krwionośne szyi, przyczem ostrze sięgnęło aż do kręgosłupa, śmierć musiała nastąpić natychmiast Narzędzia zbrodni na miejscu nie znaleziono, jak również żadnych innych śladów po zbrodniarzach. Czy zostało co zrabowanem, trudno było ustalić, wobec panującego, jak zwykle w rupieciarniach, nieładu, zaś zamordowana żyła zupełnie samotnie i niema nikogo, kto by znał zapasy jej „towaru” lub jej stan majątkowy.

Meta Pohl

M. Pohl pochodziła z Lignicy (na Niemieckim Śląsku), zamężną była za komisarzem policji niemieckiej, z którym jednak nie żyła i po rozejściu się z nim, osiedliła się przed 23 laty w Toruniu, gdzie założyła pracownię gorsetów. Swego czasu dobrze się jej powodziło, miała liczną klientelę, gdy jednak gorsety z nakazu mody zostały zarzucone, przedsiębiorstwo jej podupadło, M. Pohl zubożała i jęła się handlu starzyzną. Sklep jej mieścił się na rogu ul. Kopernika i Piekar, mieszkała zaś przy ul. Klonowicza 41, gdzie w 4-pokojowem mieszkaniu zajmowała 1 pokój a resztę odnajmowała sublokatorom. Mieszkała wspólnie z 90-Ietnią staruszką Niemką Schönborn, którą częściowo utrzymywała. M. Pohl miała zamężną siostrę w Neusaltz nad Odrą (w Niemczech) i 2 braci w Ameryce, którzy od czasu do czasu przysyłali jej dolary; M. Pohl jednak zdaje się nie robiła dla siebie użytku z dolarów, gdyż żyła bardzo ubogo. Możliwe, że gromadziła przysyłane jej dolary i że ktoś mógł wykryć kryjówkę, gdzie Pohl dolary chowała i by je zdobyć, zamordował nieszczęśliwą kobietę. Krąży też inna wersja: że M. Pohl otrzymała większe pieniądze na skutek wygranego procesu z pewnym swoim przedwojennym dłużnikiem.

Echa morderstwa przy ul. Kopernika.
Jak się dowiadujemy przybyłe z Niemiec siostry śp. Mety Pohl zamordowanej w ub. sobotę 27 czerwca w sklepie przy ul. Kopernika, zrzekły się spadku po niej na rzecz miasta, które ma pokryć koszty pogrzebu, a resztę rozdać między ubogich miasta. Pogrzeb śp. Pohlowej odbędzie się w środę 1 bm. o godz. 16 ze szpitala diakonisek na cmentarz ewangelicki przy ul. św. Jerzego.

Żadnych śladów – Anonim do policji.
Zbrodnia postawiła na nogi całą policję. Energiczne jednak dochodzenia nie dały żadnych wyników, nie było bowiem żadnych poszlak, które mogłyby naprowadzić na ślad sprawców zbrodni. Domyślano się jedynie, że mogą być nimi ci dwaj młodzi ludzie, w Toruniu nieznani, których w krytycznym dniu widziała w sklepie M Pohl p. Pelagia Gintrowska, tudzież p. Jan Ciepliński, sublokator M. Pohl z ul. Klonowicza, któremu dwaj jacyś podejrzani osobnicy w dniu tym proponowali kupno zegarka. Kierując się rysopisem, podanym przez tych dwoje ludzi może w przyszłości udałoby się natrafić na ślad zbrodniarzy, w każdym bądź razie przewlekłoby się to na czas długi, a trudny do określenia. Czas płyną. Opinia zdołała już ochrzcić tę tragedię jako „tajemnicę ul. Kopernika”. Aż tu po upływie ok. 4 tygodni od dnia zbrodni policja otrzymała list anonimowy ze wskazaniem z imienia i nazwiska sprawców zbrodni, którzy też wkrótce zostali ujęci: jeden w Poznaniu – Roman Konarski, drugi Stefan Lewandowski w Podgórzu, w mieszkaniu swojej narzeczonej alias kochanki. Ujęci przyznali się do popełnienia zbrodni. Zagadka straszliwej zbrodni, która do żywego poruszyła umysły mieszkańców Torunia została nareszcie rozwiązaną.

Sylwetki oskarżonych.

Stefan Lewandowski ma lat 23, urodzony i mieszka w Poznaniu przy Starym Rynku 36, kawaler, karany 3-krotnie za kradzież.
Roman Konarski, ma lat 19, urodzony również w Poznaniu i tamże mieszka przy Starym Rynku 91. Sądownie nie karany.

Jak zamordowano Metę Pohl
Podług aktu oskarżenia upatrzyli oni już od dawna sklep M. Pohl, planując nań zamach złodziejski. Przyjeżdżali do Torunia już w kwietniu br., byli wewnątrz, udając, że chcą kupić walizkę.

Ostatnia rozmowa ofiary.
Późnym wieczorem 26. 6. obaj wyjechali z Poznania do Torunia. Lewandowski zabrał ze sobą pręt żelazny, owinięty w paier i nóż składany. Przyjechali do Torunia ok. godz. 3 rano na dworzec Przedmieście, gdzie pozostali do godz. 7, poczem pieszo udali się do miasta. Na Rynku Nowomiejskim zjedli śniadanie i stąd udali się wprost na ul. Kopernika, gdzie wałęsali się jakiś czas, poczem weszli do sklepu M. Pohl, proponując jej nabycie zegarka. Gdy M. Pohl nie chciała kupić, opuścili sklep i znów wałęsali się po mieście. W pewnym sklepi rzeźnickim podpatrzyli, że jakiś klient miał banknot 100-zlotowy. Postanowili go zrabować i szli za nim czas jakiś, ponieważ jednak na ulicach panował ożywiony ruch, poniechali tego zamiaru i zjadłszy po drodze kupioną kiełbasę i wypiwszy ćwierćlitrową butelkę wódki, skierowali się znów do sklepu M. Pohl. Przed sklepem spotkali jakiegoś pana, któremu proponowali kupno zegarka (był to p. Ciepliński). Gdy ten od mówił odeszli, lecz po 10 min wrócili i weszli do sklepu, gdzie zastali M. Pohl i Cieplińskiego. Wyrazili wówczas chęć kupienia trzewików. W czasie wybierania 1 parę trzewików skradli i nic nie kupiwszy opuścili sklep. Lewandowski jednak zreflektował się, że „to jest żaden interes”, po chwili więc wrócili i oddali trzewiki Pohlowej, która była już sama w sklepie. Wywiązała się między nią a Lewandowskim dłuższa, wesoła nawet przyjazna rozmowa, prowadzona po niemiecku (Konarski po niemiecku nie rozumie – przysłuchiwał się więc tylko rozmowie). W tym czasie weszła do sklepu p. Gintrowska, która przyłączywszy się do rozmowy, pozostała sklepie ok. pól godziny. Podczas jej tam pobytu przychodzili do sklepu kupujący, a Lewandowski służył nawet za tłumacza, gdyż M. Pohl słabo mówiła po polsku i nie mogła porozumieć się z jedną z klientek.

„Wo hast du Geld?”
Kilka minut przed godz. 15 Gintrowska wyszła ze sklepu i wówczas zbrodniarze uznali, że nadeszła odpowiednia chwila. Lewandowski uderzył samotną i bezbronną kobietę łomem z tyłu w głowę; ogłuszona ofiara padła nieprzytomna na ziemię. Lewandowski krzyknął do Konarskiego: „zamknij drzwi!” Rozpoczęli wówczas pakować do walizek różne przedmioty, gdy zauważyli, że M. Pohl ocknęła się z omdlenia. Dopadli jej, uklęknąwszy na jej rękach a Lewandowski zapytał: „wo hast du Geld? – „Ich habe nich” – odpowiedziała cicho ofiara. Wówczas Lewandowski nożem zadał jej cios a gardło, przecinając mięśnie, tętnicę, krtań i przełyk. Rzężąc, ofiara, w kilka chwil skonała.
Po dokonaniu zbrodni zbrodniarze postanowili zrezygnować z większego łupu i zabrali tylko 26 zł 40 gr w gotówce i 5 zegarków. Zarzuciwszy zwłoki starą odzieżą opuścili sklep. Na ulicy podzielili się łupem po połowie i obmywszy w Wiśle ślady krwi z rąk i odzieży, po godzinie odjechali koleją do Poznania.
Akt oskarżenia w zakończeniu zaznacza, że obaj oni działali świadomie, wspólnie i harmonijnie i że jest kwestją drugorzędna, który z nich zadał śmiertelny cios.

„Oblężenie” sądu.
Obaj sprawcy zbrodni stanęli w dn. 16 bm. przed trybunałem karnym sądu okręgowego w Toruniu. Jak było do przewidzenia, rozprawa obudziła ogromne zainteresowanie. O godz. 9 rano gmach sądu oblegany był przez zastępy ciekawych na „dwa fronty”: od ul. Piekary i od Fosy Staromiejskiej, którędy wielu „spryciarzy” zamierzało przemycić się na salę rozpraw. Policja przemocą musiała usuwać publiczność, zalegającą korytarze sądu.
Skład trybunału stanowili: przewodniczący p. Chodecki i wotanci: p. Nawrocki i Pietrykowski, oskarżał prokur. Wiśniewski, bronili oskarżonych: Lewandowskiego wyznaczony z urzędu aplik. sąd. p. Jaszkowski, Konarskiego – adw. dr. Jezierski.

Wyrok.
Sąd skazujał Stefana Lewandowskiego na dożywotnie więzienie, zaś Romana Konarskiego na 10 lat ciężkiego więzienia, obu z pozbawieniem praw.
Obrońca Konarski adw. dr Jezierski zamierza w jego imieniu zgłosić apelację.

Słowo Pomorskie, lipiec – listopad 1931 r.

W nocy z soboty na niedziele 24. bm dokonano zuchwałego włamania do restauracji p. Raniszewskiego przy ul. Grudziądzkiej 95. Złodzieje przeleźli przez płot na podwórze i przez okno dostali się do kantoru, mieszczącego się tuż obok restauracji. Złodzieje widocznie zostali przez kogoś spłoszeni, gdyż nie dokończywszy rozbijania kasy uciekli. Złodzieje zdążyli prawdopodobnie przy pomocy tzw. „raka” rozpruć dwie ściany kasy ogniotrwałej, do wnętrza jednak, w której znajdował się zbiór dzienny gotówki nie dostali się.

Tak wygląda ten budynek dzisiaj

Jedyną stratą więc p. Raniszewskiego jest zepsuta kasa i obrus ze stołu, który złodzieje zabrali. Ponadto, dla ułatwienia sobie pracy, złodzieje otruli psa-bernardyna, którego zwłoki znaleziono w szopie. Zamach na kasą p. Raniszewskiego widocznie był od dawna przygotowywany, gdyż dawniej już uprowadzono mu psa-wilka. Policja wszczęła dochodzenie.
Słowo Pomorskie, 1930_08_26

W nocy na środę, 17 bm. dokonano w Toruniu na szosie Chełmińskiej krwawej zbrodni, której ofiarą padł dwudziestokilkoletni Edmund Nagórzycki, zamieszkały przy Szosie Chełmińskiej 157.

Szosa Chełmińska 157

W godzinach po południowych odprowadził wymieniony dwie sztuki bydła do rzeźni miejskiej na ubój. Ojciec Nagórzyckiego jest bowiem handlarzem bydła. Powracając z rzeźni wstąpił Nagórzycki około godz. 10-ej wieczorem do lokalu p. Kiefera przy Szosie Chełmińskiej, skąd po chwili wyszedł.

Tu był "lokal" Hermanna Kifra

Za nim postępowało kilku nieznanych osobników, którzy widząc poprzednio Nagórzyckiego odprowadzającego bydło, spodziewali się, że Nagórzycki jest w posiadaniu większej gotówki. Osobnicy ci rzucili się na Nagórzycki w pobliżu składu kolonjalnego p. Radtkego  zadając mu kilka ran nożem.

W tym bydynku mieścił się sklep Ottona Radtkego

Nagórzycki zdołał się jednak wyrwać z rąk oprawców i pobiegł w kierunku domu. Napastnicy rzucili się w pogoń i po raz drugi dopadli Nagórzyckiego obok mieszkania p. Gajewskiego gdzie zadali mu dalsze ciosy. Na głośne krzyki o pomoc bandyci uciekli, pozostawiając Nagórzyckiego własnemu losowi. Tenże obficie brocząc krwią powlókł się jeszcze kilka kroków, upadł na śnieg i stracił przytomność.

Dom, w którym mieszkał p. J. Gajewski

Dopiero na drugi dzień rano mleczarz przechodzący tamtędy znalazł nieprzytomnego. Zaalarmowano pogotowie ratunkowe, które odwiozło ciężko rannego do szpitala. Nagórzyckiego nie udało się uratować; wskutek nadmiernego upływu krwi i zmarznięcia zmarł on około godz. 11 rano.
Dochodzenia policyjne nie doprowadziły dotychczas do ujęcia zbrodniarzy.
Słowo Pomorskie, grudzień 1930 r.

W środę 18 bm. drukarnia Buszczyńskiego (ul. Mostowa 13)
.

.
nadesłała zgodnie z praktykowanym zwyczajem do biura prezydialnego magistratu korektę zamówionych w tej drukarni blankietów kwitów na odbiór pieniędzy Głównej Kasy miejskiej. W biurze prezydialnym wywołało to zdziwienie gdyż żaden taki druk zamówiony nie był. P. o. szefa biura p. Klemp zwrócił się do drukarni Buszczyńskiego z prośba o przytrzymanie i oddanie w ręce policji tego, kto się zgłosi po odbiór zamówionych kwitów. Istotnie tegoż dnia zjawił się pewien człowiek, o przybyciu którego zarząd drukami niezwłocznie zawiadomił p. Klempa oraz policję. Zarzytrzymany jegomość tłumaczył się, że jest posłańcem i że z zamówieniem posłał go do drukarni pewien pan, który dał mu za to 20 zł.
Równocześnie zakład rytowniczy Rauscha (ul. Mostowa 16)
.

.
zawiadomił policję, że zamówiona tam została pieczątka kasy głównej magistratu, i że odbiorca, który się po nią zgłosił nie mógł wykazać się upoważnieniem do odbioru. Stało się więc jasnym, że ma się tu do czynienia z planowaną aferą oszukańczą: u Buszczyńskiego zamówiono kwity zaś u Rauscha stemple zapewne w zamiarze posługiwania się niemi oczywiście dla… własnych korzyści.
Chodziło teraz o to, by wykryć tajemniczego „pana”, który posyłał z zamówieniem do drukarni. Ułatwiła to zadanie następująca okoliczność: do policji telefonował ktoś, rzekomo w imieniu prezydenta miasta z zapytaniem, co się dzieje z zatrzymanym „posłańcem”. Stwierdzono natychmiast w centrali telefonów że telefonowano z biura budowniczego p. Szmidta, w którym zostało stwierdzone, że telefonował z tego biura niejaki Bąkowski b. urzędnik magistratu. Na skutek tego Bąkowski został aresztowany. „Posłaniec” do drukarni i do Rauscha przyznał się, że to właśnie Bąkowski posyłał go z zamówieniem do drukarni. Zamówili oni ogółem 300 blankietów kwitów oraz pieczątkę kasy głównej magistratu i tylko dzięki przezorności drukarni Buszczyńskiego planowaną aferę udało się udaremnić. Dalsze śledztwo w toku.

czerwiec 1930 r.

Fałszowania tego dokonywano kilka lat z górą, przyczem zyski z tego procederu szły w setki złotych dziennie. Dochodzenia w tej sprawie stwierdziły, że fałszowania dokonywano za pełną zgodą, a nawet żądaniem zarządu Mleczarni Centralnej. Dyrektor Waldemar Tlustek, przyznając się do winy zaznaczył, że przestępstwa dokonywał na żądanie prezesa zarządu Mleczarni Centralnej Felhauera z Górska, który mu dał do zrozumienia, że jeżeli nie postąpi w myśl zleceń jego, straci stanowisko. Tlustek, w obawie o posadę stał się powolnem narzędziem Felhauera. Wypada tu jeszcze zaznaczyć, że Felhauer – hakatysta – zakazywał swym robotnikom rozmawiać po polsku przy pracy a raz nawet się wyraził, że mleczarnia ta musi być „eine echte deutsche Kulturstätte”.

Mleczarnia Centralna już raz była zamieszana w tego rodzaju sprawę. Mianowicie w styczniu 1926-go roku doniesiono ze szpitala DOK VIII, że mleko dostarczane przez Mleczarnię Centralną jest niezwykle chude. Z procesu, który potem wynikł, Tlustek wyszedł cało, bowiem dwaj robotnicy zeznali pod przysięgą, że nie dokonywano fałszowania mleka. Robotnicy za fałszywo złożone zeznania otrzymali po dwa złote na wódkę.

W aferę tę wmieszany jest również niejaki Zieleziński, urzędnik magistratu toruńskiego, który z ramienia magistratu miał dokonywać prób mleka, i który za fałszywe badanie na korzyść Niemców otrzymywał od nich mleko, do którego dolewano śmietanki.

W związku z tą aferą aresztowani zostali: Otto Fellhauer, Otto Heise, Joachim Krieger ze Starego Torunia, Wilhelm Wegner z Kamionka. Sprawę przekazano prokuratorji.

Słowo Pomorskie, listopad 1927.

Słowo Pomorskie, czerwiec 1929 r.

(to było tu)

Otrzymali to, czego żądali, wypili kawę. Później dwóch wyszło z izby a trzech zostało wewnątrz. Zapytali o rachunek. Restaurator policzył im za wszystko około 500 mk. Wtedy zgasili światło i wyciągnąwszy rewolwery krzyknęli: „Pieniądze albo życie!” Napadnięty Dickmann poprowadził ich do kasy i oddał im około 2000 marek, jakie w kasie były. Jeden z opryszków wpadł do kuchni i grożąc rewolwerem żonie, żądał również pieniędzy, lecz po niemiecku: „Geld oder Leben”. (Restaurator mówił z rabusiami po polsku.) Dwaj powlekli Dickmanna do pokoju mieszkalnego, by i tam szukać pieniędzy. Zabrali około 50 000 marek (część w walucie niemieckiej) Tymczasem ci co poprzednio wyszli, pilnowali zewnątrz lokalu, by nikt nie wszedł. Nadchodzącym odpowiadali, że w mieszkaniu Dickmanna odbywa się rewizja policyjna i rozkazywali ludziom oddalić się jak najprędzej. W końcu, gdy opryszkowie wszystkie pieniądze zabrali, uderzył jeden z nich restauratora rewolwerem przez głowę, raniąc go do krwi. Żona rzuciła się na ratunek męża skrwawionego, rabusie zaś zbiegli. Uniformy mieli prawie nowe, kroju angielskiego, zamiast rogatywek miękkie wojskowe czapeczki. W ciemnościach świecili sobie lampkami elektrycznemi. Oprócz pieniędzy zabrali Dickmannowi portfel i legitymacjami i receptą.
Poszkodowani wyznaczyli nagrodę 5000 mk. za wytropienie opryszków. Sprawą tą zajęła się też policja.
Słowo Pomorskie styczeń 1921

Tak obecnie wygląda budynek, w którym mieścił sie ten lokal

Współpracownik nasz udał się bezzwłocznie na miejsce zbrodni.
Przed gmachem Urzędu zgromadził się liczny tłum publiczności. Wszystkich wejść strzeże policja. Przez niewielkie zabrukowane podwórze wkraczamy do lewego skrzydła budowli, gdzie na parterze mieści się wydział kredytowy. W blasku lamp elektrycznych oczom naszym przedstawia się widok okropny.
Tuż przy drzwiach, pod ladą biurowa, leży w kałuży krwi trup dwudziestokilkoletniego mężczyzny. Obok zwłok rewolwer systemu parabellum i czapka. Jest to Kazimierz Więckowski, sprawca zbrodni. O dwa kroki dalej, za ladą, spoczywają zbroczone krwią, skurczone zwłoki naczelnika urzędu, śp. Feliksa Pawlikowskiego. Bladzi i zdenerwowani urzędnicy snują się po sąsiednich pokojach gmachu, szepcząc z cicha.
Według relacji jednego z naocznych świadków zbrodni, pracownika Urzędu, podzielić się możemy z Czytelnikami następującemi szczegółami:
Kazimierz Więckowski, pochodzący z kresów wschodnich, człowiek młody, ale nerwowy i gwałtownego usposobienia, pracował w kasie urzędu w charakterze praktykanta. Ostatniemi czasy Więckowski nie stronił od kieliszka i raz nawet, będąc w podchmielonym stanie, wywołał w biurze awanturę, bijąc w stół ciężką popielniczką. Z dniem 1 bm. Więckowski został na podstawie § 116 ustawy urzędniczej zredukowany, przyczem otrzymał trzymiesięczną odprawę.
Krytycznego dnia przybył on o godz. 14:20 do Urzędu i wszedł do gabinetu naczelnika Pawlikowskiego. W tej samej prawie chwili rozległy się stamtąd dwa szybko po sobie następujące strzały rewolwerowe i z gabinetu wypadł do sąsiedniego biura kontroli naczelnik Pawlikowski, brocząc krwią i jęcząc: „Jezus!”. P. Pawlikowski dowlókł się resztką sił do pokoju wydziału kredytowego, gdzie runął na podłogę. Morderca Więckowski strzelił za uciekającym kilkakrotnie, nim jednak zdążył wybiec z gabinetu, pracownicy biura kontroli Obrembski i Strzelecki rzucili się do drzwi, usiłując je zamknąć. Zbrodniarz zdołał, niestety, wsunąć stopę między drzwi tak, iż usiłowania urzędników spełzły na niczem. W czasie szamotania Więckowski dał ognia przez szparę w drzwiach, raniąc w lewe płuco w okolicę serca p. Obrembskiego. Ten wybiegł na podwórze. To samo uczynili ogarnięci panicznym strachem urzędnicy wydziału kredytowego, skacząc z okien na bruk dziedzińca.
W lokalu pozostał jedynie woźny Łukaszewicz, który nie zdążył uciec.
Morderca Więckowski, mając już drogę wolna, wpadł do wydziału i na widok woźnego wycelował doń z rewolweru z okrzykiem: „Ręce do góry!” Struchlały woźny jął go ze łzami w oczach błagać o darowanie życia. Wówczas złoczyńca strzelił raz jeszcze do dogorywającego naczelnika Pawlikowskiego, poczem skierował lufę rewolweru w swoje usta i powiedziawszy do Łukaszewicza: „Patrz, jak się umiera!” położył się trupem na miejscu.
P. Obrembskiego przeniesiono do jednej z ubikacyj pierwszego piętra, dokąd wkrótce przybyli dwaj lekarze, kapłan z pociechą religijną i sędzia p. Herrmann, który przeprowadził dochodzenie wstępne i odebrał od rannego zeznania. Obremski przewieziony został później do lecznicy Diakonisek, gdzie pozostaje do obecnej chwili pod opieką dra T. Sokołowskiego. Jest nadzieja, że uda się zatrzymać go przy życiu.
Zaznaczyć należy, iż zbrodniarz Więckowski podobno członek „Strzelca”, był wczoraj w Grudziądzu, gdzie (również z zemsty za redukcję) dokonał zamachu rewolwerowego na wiceprezesa Pom. Izby Skarbowej, radcę Solmana (jak o tern donosiliśmy). Policja grudziądzka zdołała wpaść na jego trop i zawiadomiła depeszą komendę P. P. w Toruniu, niestety, ostrzeżenie telegraficzne przyszło do Torunia o pół godziny za późno…
Morderstwo wywołało w calem mieście wrażenie wstrząsające.
Wedle zaczerpniętych przez nas informacyj zbrodniarza Więckowskiego widywano stale w towarzystwie członków toruńskiego „Strzelca”. Był on częstym gościem podrzędnych szynków, codziennie niemal się upijał i publicznie niejednokrotnie się odgrażał, że „wymorduje wszystkich Pomorzaków”. Więckowskiego znano również jako niebezpiecznego nożowca. Kilkakrotnie „Pod ulem” przy ul. Chełmińskiej wywołał on awantury w czasie których poranił nożem innych gości. Przed kilku dniami, po jednej z takich awantur, musiano go zakutego w kajdany odstawić do aresztu.
Śp. naczelnik Pawlikowski człowiek prawego i zacnego charakteru, cieszący się w szerokich kołach społeczeństwa toruńskiego szacunkiem i sympatją.

Piastował godność wiceprezesa Tow. Powst. i Wojaków „Straż”, należał do koła toruńskiego Podoficerów Rezerwy, a w roku ubiegłym był członkiem zarządu tegoż. Tragicznej śmierci Jego towarzyszy żal powszechny.

* * *

Wspomnienie pośmiertne
Śp. Feliks Pawlikowski urodził się dn. 10. 6. 1890 w Toruniu z ojca Stanisława i matki Katarzyny z Falęckich. Szkoły ukończył w Toruniu. Już od samej młodości brał czynny udział w życiu towarzystw polskich w Toruniu, będąc czynnym członkiem „Sokoła”. Będąc z całej duszy patriotą polskim, potajemnie doskonalił się w znajomości historji i literatury polskiej, korzystając z kursów tajnych, urządzanych z inicjatywy towarzystw polskich w Toruniu. W roku 1911 wyjechał do Warszawy celem poznania tamtejszego życia polskiego. Od samego początku wojny światowej przebył całą kampanję dość szczęśliwie, będąc w armji niemieckiej, po kolei na wszystkich frontach. Skoro dowiedział się o wybuchu powstania Wielkopolskiego, uciekł z wojska pruskiego i nie uprzedziwszy rodziny, przedarł się do wojsk wielkopolskich, do których dnia 5. 1. 1919 w stopniu st. sierżanta się zgłosił.

W bitwie pod Szubinem w końcu stycznia 1919 roku jako dowódca kompanji został dość poważnie ranny, lecz po wyzdrowieniu natychmiast wyruszył znów ochotniczo w pole, spiesząc z formacjami wielkopolskimi (I dywizja wlkp.) na obronę zagrożonego Lwowa. Walcząc przeciw bolszewikom nabawił się choroby i z tego powodu dostał przydział do garnizonu w Toruniu. Odznaczony odznakami Obrońców Lwowa, Wielkopolski i Hallerczyków. W r. 1920 przeszedł do służby cywilnej, będąc najpierw urzędnikiem Kontroli Skarbowej, a następnie objął urząd rachmistrza Kasy Skarbowej w Toruniu. Po śmierci naczelnika Kasy Skarbowej śp. Urzędowskiego, objął Zmarły naczelnictwo Kasy Skarbowej, na którem to stanowisku padł ofiarą nienawistnej kuli mordercy.
Mimo nadmiaru prac służbowych śp. Pawlikowski znalazł jeszcze tyle czasu wolnego aby móc z zapałem poświęcić się pracy społecznej w towarzystwach P. W.; brał czynny udział w towarzystwach: „Straż”, Powstańców i Wojaków, Związku Podoficerów rezerwy oraz w Sokole. Jego prawy i nieskazitelny charakter był wszędzie znany i stąd cieszył się tragicznie Zmarły wielką popularnością. W służbie nadzwyczaj sumienny i obowiązkowy cieszył się względami swoich przełożonych którzy jego zdolności odpowiednio cenili, jak również poważaniem podwładnych.

Śp. Pawlikowski pozostawił w nieutulonym żalu żonę i 2 dzieci w 7 i 4 roku życia.

* * *

Pogrzeb śp. F. Pawlikowskiego.
Zwłoki naczelnika kasy skarbowej w Toruniu śp. Feliksa Pawlikowskiego, który padł w dniu 17. bm. z ręki mordercy, już w środę wieczorem zostały eksportowane z mieszkania przy ul. Klonowicza do kościoła P. Marji. Wczoraj w czwartek o godz. 8 rano odprawione zostało nabożeństwo żałobne, po południu zaś o godz. 16 z kościoła wyruszył kondukt pogrzebowy na cmentarz.
Kondukt otwierał oddział podoficerów rezerwy z pocztem sztandarowym na czele, dalej oddział powstańców i wojaków, również ze sztandarem, wieńce, orkiestra 63 pp., duchowieństwo. Za karawanem kroczyła rodzina Zmarłego, przedstawiciele władz i urzędów, prezydjum Związku Towarzystw z prez. Janowskim na czele, koledzy Zmarłego oraz liczne rzesze oddających ostatnią posługę zasłużonemu obywatelowi. Kondukt prowadził proboszcz par. P. Marji ks. dziekan Kozłowski. Przy dźwiękach marsza żałobnego Szopena żałobna procesja zwolna przeciągała ulicami miasta. Zachmurzone niebo i ulewny deszcz podnosiły żałobność nastroju.
Śp. F. Pawlikowski pogrzebany został na cmentarzu przy ul. Wybickiego. Pomimo ulewnego niemal deszczu, za trumną Jego kroczyły b. liczne rzesze mieszk. Torunia. Wokół dało się słyszeć wyrazy żalu za Zmarłym i słowa uznania dla zalet Jego charakteru.