Z dniem wczorajszym na dworcu Głównym (Przedmieście) w Toruniu zaprowadzono bardzo ciekawą innowację, która prawdopodobnie spotka się z uznaniem szerokiego ogółu.
Jest to tzw. „peronowy urząd pocztowy”. Polega to na tem, że urząd pocztowy Toruń 2 wysyła na peron dworca listowego. Ma on na pasie przewieszonym przez ramiona skrzynkę z napisem „Poczta peronowa”. Taki sam napis widnieje na otoku czapki listowego.
W skrzynce znajdują się znaczki, kartki pocztowe, blankiety telegraficzne. Lotny ten urząd pocztowy załatwia wszelkie tego rodzaju czynności, jak sprzedaż znaczków i kratek, przyjmowanie listów zwykłych i poleconych, przyjmowanie telegramów krajowych itp.
Lotny ten urząd pocztowy znajdować się winien na peronie przy każdym pociągu, przechodzącym przez dworzec, a jeżeli frekwencja pasażerów oczekujących na pociągi będzie duża, to ma. obchodzić perony i poczekalnie nawet w przerwach między przyjazdem i odjazdem pociągów.
Tego rodzaju pocztę peronową na terenie dyrekcji kolejowej toruńskiej zaprowadzono na razie tytułem próby na okres 6-ciomiesięczny na dworcach w Toruniu, Bydgoszczy, Tczewie i Gdyni.
Innowacja ta prawdopodobnie wytrzyma próbę życia, bowiem już w pierwszym dniu funkcjonowania lotnej poczty na dworcu toruńskim zrobiła ona duże obroty, bo podróżni z wielkiem zadowoleniem skwapliwie korzystali z jej usług.
Słowo Pomorskie, czerwiec 1934 r.

Na początku II Rzeczypospolitej budynki przejął Adam Barski

„ŚWITEŹ”, FABRYKA PRZETWORÓW TŁUSZCZOWYCH (MYDŁA) W TORUNIU.
Firma założona w r. 1922 pod fachowem kierownictwem p. Adama Barskiego, rozwija się nader pomyślnie. Wyrabia mydła żywiczne, kokosowe, łojowe do prania, mydełka toaletowe w opakowaniu podwójnem: przeźroczyste migdałowe, przetłuszczone, kokosowe.
Specjalność: mydła lecznicze (terpentynowe, naftowe, siarkowe, spirytusowe, glicerynowe i benzynowe).
Fabryka znajduje się w masywnym dwupiętrowym budynku (ul Kościuszki 73), odpowiadającym wszelkim wymaganiom sanitarnym, i posiada własną pracownię skrzyń.
Produkcja dzienna wynosi obecnie 1000 kg. mydła do prania, 500 kg. mydła toaletowego i pewna ilość mydeł leczniczych, stosownie do zamówień.
Ceny konkurencyjne, materjały doborowe (kokos, łój amerykański itd.)
Słowo Pomorskie, kwiecień 1923 r.
ale już parę lat później firma zbankrutowała…
Potem podobno Józef Grzanka – rolnik (ok. 1930),  prowadził detaliczną sprzedaż opału…
Co było dalej , może się jeszcze kiedyś dowiemy!

A tak to wygląda dziś.

Toruń, ten prastary, polski gród Kopernika, mieszczący w swych murach najstarsze fabryki pierników, jest również siedzibą najstarszej i największej fabryki makaronów w Polsce pod firmą: Toruńska Fabryka Makaronu L. Sichtau i S-ka wlaśc. spadk. W. Waszczewskiego. Toruńska Fabryka Makaronu została założona w roku 1874 przez śp. Ludwika Sichtaua. W roku 1904 śp. Walerjan Waszczewski, znany na Pomorzu i w Wielkopolsce przemysłowiec, wykupił fabrykę z rąk niemieckich założycieli i przystąpił niezwłocznie do zmodernizowania urządzenia. Jednak rychła jego śmierć nie pozwoliła mu zrealizować tego wszystkiego, co zamierzał. Po śmierci śp. Walerjana Waszczewskiego w roku 1916 przeszło przedsiębiorstwo w posiadanie rodziny i równocześnie kierownictwo w ręce syna i zięcia. Pod również fachowem kierownictwem ostatnich nastąpiła stopniowo dalsza rozbudowa fabryki. Nie szczędząc pieniędzy i wysiłków, zakupiono i uruchomiono maszyny najnowszych systemów, które dzięki swym kolosalnym rozmiarom wywołują u każdego zwiedzającego fabrykę ogromne wrażenie. Maszyny te są w stanie wytworzyć na dobę do 15000 kg makaronów rozmaitych gatunków. Urządzenie fabryk odpowiada wszelkim nowoczesnym wymogom techniki i higjeny. W lutym br. zniszczył groźny pożar doszczętnie całe drugie piętro gmachu fabrycznego, wraz z nim wszystkie mechaniczne suszarnie i przerwał cały ruch na przeciąg kilku tygodni. Przystąpiono natychmiast do odbudowy zniszczonego piętra i suszarni mechanicznych, które wyposażono według najnowszych zdobyczy w tej dziedzinie. Prace te zostały niedawno wykończone. Fabryka wyrabia wszelkie gatunki makaronów pierwszorzędnej jakości i załatwia wszelkie, nawet największe kontraktowe dostawy odwrotnie, jest to wszechznana renoma Toruńskiej Fabryki Makaronu. Wśród swych pracowników zatrudnia fabryka cały szereg specjalistów, również prowadzi we własnym zakresie warsztaty stolarskie i ślusarskie. Toteż stale przeprowadza się ulepszenia urządzenia fabrycznego wedle własnych długoletnich doświadczeń. We wszystkich większych miastach Polski, Toruńska Fabryka Makaronu utrzymuje reprezentantów. Wyroby Toruńskiej Fabryki Makaronu, które są zaopatrzone znaną marką fabryczną „T.F.M. ze strzałką”, można zauważyć w całej Polsce. Do Gdańska eksportuje Toruńska Fabryka Makaronu poważnie. Za wyroby pierwszorzędnej dobroci, zdobyła Toruńska Fabryka Makaronu już przed wojną medale złote i srebrne na wystawach w Królewcu, Grudziądzu, Toruniu, Szczecinie itd.

Słowo Pomorskie, październik 1928 r.

(…) Popyt na towar na rynku krajowym był dobry. Gorzej natomiast przedstawiała się sytuacja w eksporcie, gdyż makaron toruński był wypierany przez makaron włoski. Spowodowane to było m.in. tym, że zakład zmuszony był stosować mąkę o odpowiednich normach przemiału, co odbiło się ujemnie na jakości i wyglądzie makaronu. Rok 1929 przyniósł dalsze pogorszenie sytuacji zakładu. Powodem tego był min. zakaz importu grysiku amerykańskiego koniecznego do wyrobu najlepszych gatunków makaronu. Sytuację komplikował fakt, że żaden młyn krajowy nie podjął się produkcji takiego grysiku z braku odpowiednich maszyn i niewielkiego zapotrzebowania. Nastąpiło dalsze kurczenie się rynków zagranicznych, gdzie fabryka miała już ustaloną markę. Szczególnie ciężka sytuacja miała miejsce w roku 1930, kiedy to na rynku krajowym pojawił się makaron włoski a nawet szwajcarski i niemiecki, wypierając i tu skutecznie makaron toruński. Zdolność produkcyjna spadła o połowę a ceny obniżono o 20%. W roku 1930 toruńska fabryka makaronu wyprodukowała 1 109 414 kg makaronu, wartości 1 199 100 zł. W roku następnym produkcja wyniosła 1 070 108 kg makaronu wartości 860 tys. zł. Różnica w wartości wyprodukowanego makaronu wynikała ze wspomnianej już obniżki cen. W drugiej połowie lat trzydziestych Toruńska Fabryka Makaronu prawie że zupełnie podupadła i straciła swoje pierwotne znaczenie.

Kazimierz Przybyszewski: Przemysł w Toruniu w latach 1920-1939.  
[w:] Rocznik Toruński 8 (1973)

Przeprowadzka jednej z najstarszych placówek handlowych i przemysłowych w Toruniu, firmy „B. Wilamowski” z ratusza do domu przy ul. Żeglarskiej 28 ostatecznie została ukończoną. Zapewne znany jest fakt obywatelom naszego miasta, że znana ta firma istniejąca już 51 lat, opróżnić musiała dotychczas dzierżawiony lokal w Ratuszu potrzebny na biura miejskie, gdzie już w roku 1878 ojciec obecnego właściciela Józef Wilamowski, znany chlubnie z działalności na polu rozwoju naradzającego się wówczas kupiectwa polskiego na Pomorzu prowadził sklep ku wielkiemu zadowoleniu klienteli.
Ciężkie nieraz chwile firma, przez lata swego istnienia przechodziła, lecz uczciwą pracą i zaprowadzeniem systemu gotówkowego przy zakupach towarów, acz pomału, lecz tak dalece ale podniosła, że cenami swojemi z każdą firmą z powodzeniem konkuruje i to we wszelkich działach swojej specjalności: bieliźnie, galanterii męskiej, damskiej i dziecięcej, trykotowych i pończoszniczych wyrobach itp., jak również i w od dawna zaprowadzonym i nadal w bogatym wyborze utrzymanym dziale: dewocjonalji i obrazów z własną pracownią oprawy obrazów.
Obecny właściciel p. Bolesław Wilamowski, czynny na tej placówce już lat 30 był przekonany o tem, że w „zasiedziałem” miejscu będzie mógł pracować do końca życia, lecz stało się inaczej. Mimo usilnych starań musiał lokal ten opuścić i przenieść się na ulicę Żeglarską 28. Nowy lokal poświęcony został przez ks. wik. Wendę.
Zwracamy uwagę obywatelstwa na to, że firma B. Wilamowski ofiaruje wszelkie artykuły galanteryjne i konfekcyjne po cenach najniższych. Firmie tej życzymy jak najlepszego powodzenia i rozwoju na nowem miejscu.
Słowo Pomorskie marzec 1929 r.

Uruchomienie tej fabryki będzie ulgą dla wielu bezrobotnych, bo nie ulega wątpliwości, że zatrudnienie w niej znajdzie pokaźna liczba robotników. Można się też spodziewać, że domki magistrackie z tego skorzystają i wkrótce trzeba będzie ich więcej budować.

Słowo Pomorskie, marzec 1932 r.

Najpoważniejszym przedsiębiorstwem przemysłowem w Toruniu jest firma Born i Schütze, fabryka maszyn i kotłów, istniejącą już bez mała od 75 lat, która w czasie tym z małego przedsiębiorstwa rozwinęła się do dzisiejszej potęgi zatrudniając obecnie kilkuset robotników; wyroby oznaczonej firmy rozpowszechnione są nie tylko w całej Rzeczypospolitej Polskiej, lecz również zagranicą a nawet innych częściach kuli ziemskiej, nie wyłączając Afryki i Azji.

Początkowo przedsiębiorstwo trudniło się budową i wytwarzaniem maszyn rolniczych; w roku 1886 rozpoczęto budowę kotłów parowych, a w roku 1890 budowę pogłębiaczy pływających i lądowych. W dziale tym firma w przeciągu prawie 40 lat coraz więcej się specjalizowała i jest obecnie nie tylko jedyną odrębną i specjalną co do budowy pogłębiaczy fabryką w kraju, lecz należy do nielicznych tych fabryk maszyn w kraju, wyroby których stale eksportowane bywają zagranicę.

W bieżącym roku dostarczyła firma Born i Schütze 2 pogłębiaczy dla Ministerstwa Robot Publicznych. Jeden z pogłębiaczy, zmontowany na Wiśle, odjechać mógł tą drogą własną siłą na miejsce swego przeznaczenia, drugi pogłębiacz zaś, wagi około 100.000 kg. przetransportowany został w stanie rozebranym koleją na pole działania swego tj. na granicę litewską, gdzie za pomocą monterów firmy zostanie zmontowany i oddany w użycie.

Równolegle z budową pogłębiaczy rozpoczęła się w warsztatach firmy jeszcze w przeszłem stuleciu budowa lokomobil parowych, potrzebnych do uruchomienia wytwarzanych przez firmę pogłębiaczy, który to dział się coraz więcej rozszerzał, nie zadowalając się potrzebami lokomobil dla wytwarzanych przez firmę pogłębiaczy, lecz zaspakajając lokomobilami z biegiem czasu również zapotrzebowania przemysłowców na rynku krajowym i międzynarodowym.

Rozwojowi działu budowy lokomobil sprzyjała okoliczność, że w kraju nie istniała i nie istnieje druga fabryka na ciężkie stacjonowane lokomobile przemysłowe. By zapobiec dalszemu sprowadzaniu lokomobil z zagranicy firma Born i Schütze w ostatnich latach budowę swą lokomobil bardzo znacznie poczęła powiększać. W roku 1923 zostały warsztaty firmy bardzo poważnie rozszerzone przez wybudowanie olbrzymiej hali, przeznaczonej na budowę lokomobil i przez ustawienie całego szeregu ciężkich, dużych i najnowocześniejszych maszyn pracujących z precyzyjnością 0,01 mm i przeznaczonych częściowo do wytwarzania wałów korbowych oraz do obróbki wytworzonych we własnej odlewni cylindrów parowych i ram lokomobilowych.

Fabryka Born i Schütze posiada od dziesiątków lat własną odlewnię żelaza, która -
oprócz zapotrzebowanego we własnej fabryce maszyn odlewu – takowy dostarcza jeszcze wielu innym fabrykom maszyn na Pomorzu i w Wielkopolsce, w szczególności zaś do stoczni okrętowej w Gdańsku i to zwłaszcza dla Gdańskiej Budowy Okrętów wysyłane bywają odlewy na tysiące kilogramów wagi każdej poszczególnej sztuki.

Fabryka od założenia jej znajduje się stale w posiadaniu rodziny założyciela, a kierownictwo fabryki wykonują obecnie wnukowie takowego, bracia inż. dr Konrad Raapke i Alfred Raapke. Cały sztab technicznie dobrze i wzorowo wykwalifikowanych urzędników oraz dzielnych monterów zatrudniony jest już od dziesiątków lat w firmie, przyczem istnieją liczne wypadki że ojcowie i dziadkowie ich przez życie całe zatrudnieni byli również w firmie Born i Schütze. Właśnie temu dziedziczonemu i długoletnią tradycją związanemu składowi dzielnych monterów i fachowców zawdzięcza firma w wysokiej mierze sukcesy i rozwój swego przedsiębiorstwa.

Bardzo często się zdarza, że monterzy firmy przez przeszło pół roku przebywają
zagranicą, by ustawiać tam samodzielnie na nowych nieznanych miejscach pracy
pogłębiacze firmy lub takowe przebudowywać stosownie do zmienionych warunków i potrzeb, otrzymując przytem drogą eksportu wszelkie potrzebne zapasowe i uzupełniające części maszyn z fabryki Born i Schütze z własnych jej wyrobów.
Przy wyżej określonych warunkach i okolicznościach rokować można firmie Born i Schütze dalszy dotychczasowy pomyślny rozwój przedsiębiorstwa i stale powiększający się popyt na wyroby tej firmy.
Słowo Pomorskie lipiec 1929 r.

*   *   *

Niektóre wyrobu firmy egzystują do dziś, co prawda tylko jako eksponaty w Muzeum kolejnictwa w Kościerzynie…