*

W Toruniu mamy już od dłuższego czasu wystawy sztuk pięknych. Odważyli się także osiąść u nas dwaj artyści rzeźbiarze: pp. Durek i Zelek. Ufając, że nie brak u nas zmysłu piękna, choć system pruski bezlitośnie duchowe życie u nas zabijał i wprowadził społeczeństwo na tem polu w odrętwienie, zdecydowali się otworzyć przy ul. Sukienniczej zakład artystyczny pod godłem „Rzeźba”.

Wykuwają oni wyłom w tej naszej sztucznie wytworzonej obojętności Obydwaj artyści akademicznie wykształceni – studjowali w Krakowie i Mediolanie – pełni odwagi, chęci służenia sztuce i społeczeństwu zabrali się do pracy niejako na ugorach, a poświęcili się specjalnie sztuce kościelnej.
Prace ich można już oglądać i podziwiać w kościele w Chełmicy Wielkiej pod Włocławkiem: wielki ołtarz, u którego szczytu znajduje się postać św. Ludwika, króla, w stroju liturgicznym, po bokach ołtarza postaci św. Piotra i św. Pawła naturalnej wielkości, po obu stronach tabernaculum dwaj aniołowie w postaci adoracyjnej. Obraz w ołtarzu, na zasuwie, wysokości 3 metrów, przedstawiający św. Jakóba Większego, apostoła, jest dziełem p. Durka.

Młodzi artyści wystawili także prace swe na wystawie przy ul. Żeglarskiej. Można prace ich oglądać również przy Nowomiejskim Rynku w oknie wystawowem p. Felskiego.
Pochlebną, zupełną uznania recenzję o pracy artystów umieścił ks. Kocięcki w Słowie Kujawskiem.

Niewątpliwie ogół zainteresuje się przedsiębiorstwem pp. Durka i Zelka; prace ich zmuszają do tego. Szczególnie Przew. Duchowieństwo powita przedsiębiorstwo to z zadowoleniem.
Warto artystów odwiedzić w ich pracowni i zobaczyć ich pracę — mniej pracownię, bo to buda tymczasem, ale z tej budy wychodzą dzieła pierwszorzędne.

Warto posłuchać także ich poglądów na sztukę, a odczujemy, że żyją dla sztuki, szczególnie dla sztuki kościelnej, że przejęci są duchem, który przemawia do nas z dzieł kościołów krakowskich.
„Rzeźbie” panów Durka i Zelka Szczęść Boże!
Państw, inspekt, przemysłu W. Katafias.
Słowo Pomorskie listopad 1922

Po wyzwoleniu m.in. naczelnik Wydziału Kultury i Sztuki Urzędu Wojewódzkiego w Krakowie, współpracownik prasy, kierownik literacki krakowskiego Teatru Młodego Widza oraz Teatru Polskiego w Bielsku i Cieszynie.

Autor popularnych wierszy satyrycznych, m.in.: Guzy dla muzy (1939), Parodie (1957), Fraszki (1962), Z pegazem pod gazem (1965), Gabinet uśmiechów (1975). Utwory dla dzieci, np. W mojej razurze (1954). Wspomnienia: Upływa szybko życie (1971, wydanie 2. rozszerzone i poprawione, tom 1-2, 1975).

Biografia Witolda Zechentera

* * *

(…) „Wyemigrowałem” więc na Pomorze. Od niedawna bowiem zamieszkała w Toruniu pewna osoba z Krakowa, którą w mych sztubackich wyobrażeniach uważałem za… narzeczoną. Dzięki jej pomocy, a także — o dziwo! — pomocy jej matki, ulokowałem się w malutkim pokoiku w tejże samej kamieniczce przy ulicy Rabiańskiej 12, niedaleko starych murów obronnych, i tak spędziłem kilka miesięcy w tym uroczym mieście. Niby uczyłem się, bo trzeba było przecież jakoś tę siódmą klasę odrobić, żeby potem zdać gdzieś do ósmej, maturycznej klasy, brałem lekcje prywatne u profesorów jednego z toruńskich gimnazjów. Barana i Pięty, ale większość czasu spędzałem na zwiedzaniu miasta i pisaniu wierszy, między innymi właśnie o Toruniu. To miasto całym swym wyglądem, nagromadzeniem zabytkowych budowli, nastrojem ulicy, swą atmosferą przypominało mi Kraków. (…)

Utrzymywałem się z dawania lekcji języka i literatury polskiej — to był przedmiot, z którego miałem „bardzo dobrze z odznaczeniem” na wielu świadectwach, naprawdę dobrze mi znany — a korepetycji miałem sporo, bo wtedy wiele nawet dorosłych osób w Toruniu uważało za konieczne „podciągnąć się” w polskim…

W. Zechenter, Upływa szybko życie, Kraków 1975

* * *

Część sonetów poświęconych Toruniowi, będących efektem pobytu autora w naszym mieście, publikowanych przez „Słowo Pomorskie”

Założona we wrześniu 1929 roku toruńska wytwórnia „Marwin-Film” wkracza obecnie na drogę rozwoju. Jak się dowiadujemy, dzięki staraniom założyciela i reżysera wytwórni p. Marwińskiego „Marwin-Film” nawiązuje kontakt z grupą poważnych kapitalistów krajowych, dążąc do utworzenia spółki komandytowej, celem powołania do życia w Toruniu poważnej placówki polskiego przemysłu filmowego.

Atelier wytwórni „Marwin-Film” mieści się w Parku Wiktoria przy ul. Grudziądzkiej 1-3, pod względem rozmiarów należy do największych w Polsce. Atelier wyposażone jest w 45 lamp najnowszego systemu, tzw. nitrafol, oraz 15 lamp tzw. oświetlenia górnego. Pozatem 4 lampy służące do oświetlenia bocznego, tzw. półlustrzane (Photomirenta) o sile 20000 świec. W najbliższym czasie nadejść ma transport, zawierający 10 najnowszych reflektorów, o sile 5 tys. wat i jedno tzw. słońce. Na miejscu mieści się również własna stolarnia i ślusarnia. Prace laboratoryjne wykonywuje się dotąd w Warszawie; dyrekcja nosi się jednak z zamiarem urządzenia własnego laboratorium. Zamierzenia „Marwin-Film” sięgają bardzo daleko, obejmując min. rozszerzenie wytworni i przeniesienie jej z czasem na inne większe tereny.

W pierwszych dniach lutego „Marwin-Film” przystąpi do nakręcania drugiego swego filmu, którego scenarjusz opracowano według powieści „Walka Demonów” Brandowskiego. Obsada ról trzymana jest dotąd w tajemnicy. Do ról głównych dyrekcja zamierza pozyskać kilku czołowych artystów warszawskich. Mniejsze role obsadzone będą siłami miejscowymi. Jako operatorów zaangażowano pp. Jaszcza i Bergera z Warszawy. Przygotowania do nakręcania wspomnianego filmu są w pełnym toku.

Dotychczasowa działalność reżysera B. Marwińskiego, jakoteż kwalifikacje fachowe, zdobyte w ciągu 4-letniej prawie pracy w wytwórniach zagranicznych, min. w „Ufie”, „Therra-Film” i „Phobus-Film” w Berlinie, gdzie ostatnio pracował jako kierownik zdjęć, dają nam rękojmię, że p. Marwiński wywiąże się ze swego zadania należycie i postara się by placówka polskiego przemysłu filmowego na Pomorzu zajęła poważne miejsce w lej dziedzinie przemysłu w Polsce.

Pracę toruńskiej wytwórni „Marwin-Film” bacznie śledzić będziemy.

Dzień Pomorski styczeń 1930

Słowo Pomorskie