Wodociągi raz jeszcze…

We wspomnieniach Babu2 – wieloletniego mieszkańca tychże. Rzadko zdarza się możliwość odbycia wycieczki po tym terenie z takim przewodnikiem…

* * *

Stare Bielany – Ogólny widok na zabudowania stacji pomp. Część parku, budynek gospodarczy i południowa ściana budynku mieszkalnego.

Stare Bielany.jpg

Budynek gospodarczy od strony ul. św. Józefa. Ciekawostką jest to, że „zamurowane” otwory okienne nigdy oknami nie były (od wewnątrz nie ma nawet śladów, jest gładka, ceglana ściana).

Stare Bielany_1.jpg

Budynek mieszkalny – dawna wodomierzownia. Na parterze znajdowały się biura administracji ujęcia, natomiast na piętrze mieszkali szefowie wodociągów. Ciekawostką jest umieszczony w kuchni jednego z mieszkań „przywoływacz dla służby” – małe urządzenie z dzwonkiem i wyskakującymi cyferkami, informujące służących, do jakiego pomieszczenia są wzywani (centralka działa do dziś!) Na samej górze pod dachem znajduje się ogromny strych a w nim wejście na wieżyczkę zwieńczającą dach budynku. Babcia opowiadała, że przed wojną w wieżyczkę uderzył samolot, który następnie rozbił się w pobliskim lesie, ale nie wiem czy to prawda. Również na najwyższej kondygnacji, obok wejścia na strych znajdowało się mieszkanie służącej, która jako jedyna mieszkała w budynku (reszta służby przychodziła do pracy z własnych domów).

Stare Bielany_2.jpg

Dawne „oficjalne” wejście na teren kompleksu wodociągów. Obecnie nieczynne, otwierane tylko sporadycznie. Z prawej strony budynek warsztatowy z zamurowaną bramą wjazdową.

Stare Bielany_3.jpg

Widok na północną część budynku mieszkalnego i warsztatów.

Stare Bielany_4.jpg

Budynek mieszkalny od strony podwórza. Widoczny taras został dobudowany w okresie międzywojennym.

Stare Bielany_5.jpg

Budynek gospodarczy (my nazywaliśmy go stajenka). Służył do trzymania żywego inwentarza. Były tam żłoby na siano i inne tego typu urządzenia. Na górze trzymano zapas paszy, dostarczany tam przez duże otwory umieszczone w ścianach z trzech stron budynku.

Stare Bielany_6.jpg

Wieża ciśnień i komin kotłowni. Pierwotnie komin był wyższy i prawie dorównywał wysokości wieży. Zakończony był charakterystycznym zwieńczeniem, które zostało rozebrane po II wojnie światowej. Kolejny remont komina przeprowadzono na przełomie lat 80 i 90 XX wieku, częściowo demontując a następnie ponownie wznosząc jego górną część. Wyposażono go wtedy również w obręcze zapobiegające pękaniu.

Stare Bielany_7.jpg

Wieża ciśnień i komin z innej perspektywy. Przez widoczną w dolnej części zdjęcia bramę biegła bocznica kolejowa służąca do transportu węgla potrzebnego do wytwarzania pary napędzającej pompy. Za pomocą pary zasilane było także centralne ogrzewanie w wodociągach (hałasowało okropnie i nie można było niczego trzymać na grzejnikach – groźba samozapalenia, takie były gorące).

Stare Bielany_8.jpg

Górna część wieży ciśnień. Wewnątrz znajdował się stalowy zbiornik o pojemności 400m3. Znajdująca się w nim woda zasilała miejską sieć wodociągową wytwarzając zarazem odpowiednie w niej (sieci) ciśnienie. Do napełniania zbiornika służyły dwie parowe pompy znajdujące się w hali maszyn, obok kotłowni. Na szczycie wieży znajduje się stanowisko obserwacyjne będące częścią infrastruktury Twierdzy Toruń. Obserwator wchodził tam po kręconych metalowych schodach umieszczonych nad zbiornikiem i miał do dyspozycji cztery duże okna wychodzące na cztery strony świata. Do pomieszczenia z małymi okienkami na samej górze prowadziła drabina. Jednak, według mnie nie było ono wykorzystywane (straszna ciasnota).

Stare Bielany_9.jpg

Podstawa wieży. Nad drzwiami wejściowymi wodowskaz pokazujący poziom wody w zbiorniku na wieży. Na pierwszym planie dwie małe wieżyczki służące do wskazywania poziomu wody w podziemnych zbiornikach umieszczonych pod trawnikiem ograniczonym ceglanym murkiem. W mniejszej wieży zamocowano mechanizm pływaka unoszącego się na powierzchni wody w zbiorniku, w większej zaś pionową tablicę z podziałką, po której w górę i w dół poruszała się wskazówka wskazująca poziom wody. Wskazówka połączona była z pływakiem za pomocą stalowej linki.

Stare Bielany_10.jpg

Widok na obszar, pod którym znajdują się oba podziemne zbiorniki. Widoczne są dwie pary wieżyczek pomiarowych.

Stare Bielany_11.jpg

Parterowy budynek to komora zasuw. Za ich pomocą regulowało się ilość wody w każdym z podziemnych zbiorników. (Woda pochodziła z dwóch ujęć: Barbarki i Wrzosów, z ujęcia Fort V – Chodkiewicza). Obecnie przywraca się oryginalny wygląd dachu poprzez budowę wieżyczki z zegarem. Za komorą zasuw widoczny budynek hali maszyn, w którym znajdowały się pompy. Jest tam również napędzana ręcznie suwnica służąca do przenoszenia ciężkich elementów pomp i silników parowych.

Stare Bielany_12.jpg

W głębi, z lewej strony wieży ciśnień widoczny jest staw, z którego pochodziła woda potrzebna do uzyskania pary napędzającej pompy i do którego zlewano nadmiar wody z przepełnionego zbiornika w wieży. Dzisiejsza jego powierzchnia jest mniej więcej o połowę mniejsza niż w momencie wybudowania stacji pomp. Na środku znajduje się fontanna. Znajdujące się za stawem garaże i otaczający staw murek z betonowych bloczków zbudowano pod koniec lat 80-tych XX w.

Stare Bielany_13.jpg

Komentarze do “Wodociągi raz jeszcze…

  1. w końcu dowiedziałem się co jest za tym murem! a przejeżdżam tam codziennie – świetny fotoreportaż

  2. 🙂 super nie kazdy i nie zawsze może sie tam dostać, a cały kompleks robi naprawdę niezłe wrażenie.

  3. super, proste rzeczowe informacje ktore dobrze sie czyta. Oby jak najwiecej takich artykulow na tej stronie. Szkoda tylko, ze nie udalo sie zamiescic jakis starych fotografii

  4. Codziennie jako dziecko przechodziłam obok tej bramy w czasie wojny do szkoły. Codziennie popychałam ją aby sprawdzić czy się przypadkiem nie otworzy i wtedy zobaczę ile tajemnic kryje się za tą bramą. Raz się udało, ktoś wyszedł z budynku, nakrzyczał na mnie i uciekłam, ale choć przez chwilkę widziałam podwórko i jak mi się wtedy wydawało, ponure budynki obrośnięte bluszczem. Bluszcz piął się tak wysoko, że widać go było z ulicy. Najczęściej widziałam wchodzących i wychodzących tam niemieckich oficerów. Parkan dzielący ul. Św. Józefa z parkiem w którym był ukryty w śród zieleni budynek zwany przed wojną Prezydentówką był drewniany i po wkroczeniu wojsk radzieckich prawdopodobnie wojsko i ludność rozebrała na opał parkan i zostały tylko podmurówki i ceglane słupy. Teraz tereny obok wieży ciśnień są pięknie, no i ten nieszczęsny parkan już nie z drewna, a z metalu. Cieszę sie, że mogłam w internecie obejrzeć to, za czym ciągle jeszcze tęsknie. Dziękuję za wspaniałe zdjęcia które bardzo mnie wzruszyły. Pamiętam, żę na wieży był kogucik który wskazywał kierunek wiejącego wiatru. Autorowi życzę sukcesów w wynajdywaniu tak wspaniałych tematów .Tak trzymać. EDYTA

  5. Babu2 jesteś WIELKI ! Masz coś nowego i podobnego w planie ? EDYTA

  6. Szanowni Państwo

    Zapraszamy do zwiedzania naszej bazy „Stare Bielany”. W ponadstuletniej wieży ciśnień umieszczona jest ekspozycja pn „Inżynieria Komunalna Torunia,
    historia i teraźniejszość”. Zwiedzanie proszę uzgodnić z gospodarzem bazy
    Jerzym Górnym tel. 056 6544495.

    Jerzy Wiśniewski
    Toruńskie Wodociągi Sp.z o.o.

  7. Czy to prawda że ukryta budowla w parku wodociągów od strony kościoła św Józefa to bunkier z którego jest podziemne przejscie pod Grunwaldzką do kościoła?

  8. Tajemnicza budowla przypominająca forteczną podwalnię to podziemny zbiornik stanowiący część infrastruktury Stacji Pomp. Nie ma on żadnego połączenia z kościołem. No bo i po co? Gdyby jednak takie istniało, na pewno zostałoby odkryte w czasie budowy kolektora ściekowego, w ciągu ulicy Grunwaldzkiej. Dół miał około sześciu metrów głębokości, więc jakikolwiek tunel byłby wyraźnie widoczny. Jednak nic takiego nie zauważono.

  9. trafiłem na link strony z innej strony, i jestem pod dużym wrażeniem,
    bardzo dziękuję za ten fotoreportaż, szczegóły za czerwonego muru są bardzo ciekawe, w końcu dowiedziałem się dlaczego jest tam płotek ceglany, zawsze myślałem o cmentarzu… niewiedza.
    pozdrawiam

  10. Widać dobrego gospodarza tak zadbane budynki i tereny zielone to rzadkość.

  11. W budynku tym bywałem wielokrotnie „służbowo” (jestem listonoszem, roznoszę pocztę w tym rejonie) lecz nigdy nie miałem nie miałem czasu, aby architekturze tego gmachu przyjrzeć się na spokojnie. Dziękuję, że dzięki tak szczegółowemu opisowi mogłem wreszcie to zrobić! Niegdyś w budynku zamieszkiwało kilka rodzin, do dziś chyba już tylko jedno mieszkanie jest zamieszkałe. Z tego, co wiem budynek „wodociągów” ma być przekształcony w hotel lub coś w tym rodzaju. Nie jestem jednak pewien czy to prawda, choć rzeczywiście ciekawy to pomysł.

  12. Zawsze marzyłam o zwiedzeniu tego miejsca od wewnątrz ale nigdy mi się nie udało dostać do wnętrza wieży ciśnień, zwiedziłam wielokrotnie teren i sfotografowałam co tylko można było, a nie powiem jest co, szkoda tylko że nie wiem co do czego służyło
    Pozdrawiam
    Super jest ta strona o naszym mieście GRATULUJĘ

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *